បដិរូប និង ច្បាប់ជាតិ
កាកបាទក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម លើផ្ទៃពណ៌ស គឺជាបដិរូបដែលមានគេទទួលស្គាល់ច្រើននៅលើ ពិភពលោក។ ក្នុងន័យជាសញ្ញាអន្ដរជាតិនៃអព្យាក្រឹតភាព និងការការពារ បដិរូបនេះ ក៏ជានិមិត្ដរូបនៃគោលការណ៍គ្រឹះទាំង ៧ របស់ចលនា ៖ ភាពមនុស្សធម៌ ភាពមិនលំអៀង អព្យាក្រឹតភាព ឯករាជ្យភាព សេវាកម្មស្ម័គ្រចិត្ដ និងសកលភាព។ អ្វីដែលគេមិនសូវដឹងនោះ គឺអំពីការប្រើប្រាស់បដិរូបនេះ ដែលត្រូវបាន ការពារដោយសន្ធិសញ្ញាអន្ដរជាតិ និងនៅក្នុងប្រទេស កម្ពុជា ការប្រើប្រាស់ និងការពារបដិរូបនេះ ត្រូវបាន គ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ដ៏តឹងរ៉ឹង។
នៅចុងឆ្នាំ ១៩៩៩ កាកបាទក្រហមកម្ពុជាបានព្រាងច្បាប់ជាតិមួយស្ដីពីការទទួល ស្គាល់
កាកបាទក្រហមកម្ពុជាជាផ្លូវការ និងច្បាប់មួយទៀត ដើម្បីធ្វើនិយ័តកម្ម ឱ្យមានការប្រើប្រាស់ និងការពារបដិរូបសញ្ញានេះនៅក្នុងប្រទេស។ ក្រោយពីដំណើរការអស់រយៈពេល ២ ឆ្នាំ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០០២ ច្បាប់នេះត្រូវបាន ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ទ្រង់ឡាយព្រះហស្ដលេខា អនុម័តឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ លើព្រះរាជក្រឹត្យពីរ ៖ ទីមួយស្ដី ពីការទទួលស្គាល់ កាកបាទក្រហមកម្ពុជា ទីពីរ ស្ដីពីការប្រើប្រាស់ និងការការពារបដិរូបកាកបាទក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម។
អត្ថិភាពនៃច្បាប់ទាំងនេះ មានសារៈសំខាន់ក្រៃលែង មិនចំពោះតែ
កាកបាទក្រហមកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ គឺសម្រាប់សមាគមកាកបាទក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម ជុំវិញពិភពលោកដែលកំពុងដំណើរការឱ្យមានច្បាប់ជាតិមួយ ដែលពង្រឹងមូលដ្ឋានច្បាប់ និងអាណត្ដិនៃសមាគមជាតិនៅក្នុងប្រទេស។ ទន្ទឹមនឹងមូលដ្ឋានច្បាប់ និងអាណត្ដិ ដែលបានអនុម័តដោយព្រះរាជក្រឹត្យ ស្ដីពី ការប្រើប្រាស់ និងការការពារបដិរូបកាកបាទក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏បានបង្ហាញនូវការគោរព និងការប្ដេជ្ញាចិត្ដចំពោះ អនុសញ្ញាក្រុងហ្សឺណែវនេះដែរ។
ព្រះរាជក្រឹត្យស្ដីពី ការប្រើប្រាស់ និងការការពារបដិរូបកាកបាទក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម មាន ១៦ មាត្រា និង ៨ ជំពូក ដែលចែងអំពីបទប្បញ្ញត្ដិទូទៅ ការប្រើប្រាស់បដិរូបសម្រាប់ការពារ ការប្រើប្រាស់បដិរូបសម្រាប់សម្គាល់ ការប្រើប្រាស់បដិរូបសម្រាប់សមាគមជាតិ កាកបាទក្រហម និងអឌ្ឍចន្ទក្រហម ការប្រើប្រាស់បដិរូបកាកបាទ ក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម មិនត្រឹមត្រូវ ការចុះបញ្ជីសមាគមជាតិ និក្ខិតសញ្ញា និងឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម ទោសប្បញ្ញត្ដិ និងអវសានប្បញ្ញត្ដិ។
ឆ្លងកាត់ដំណើរការប្រតិបត្ដិច្បាប់ កាកបាទក្រហមកម្ពុជា បានទទួលបទពិសោធន៍ដ៏ប្រសើរ និងបានចូលរួម អនុវត្ដគោលការណ៍ដ៏ល្អប្រពៃ ជាមួយសមាគមជាបងប្អូន ជាពិសេសទៅទៀត ជាមួយសមាគមជាតិ នៅអាស៊ីកណ្ដាល និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
លោក អាន់តូនី ស្ប៉ាល់តុន ប្រធានសហព័ន្ធអន្ដរជាតិប្រចាំកម្ពុជា បានថ្លែងថា “សមិទ្ធផលនេះ កំណត់បាននូវ ឧទាហរណ៍សំខាន់ៗសម្រាប់អ្នកដើរតួមនុស្សធម៌ដទៃទៀត។ ដំណើរការនេះ ចាត់ទុកជាទស្សនវិស័យ ដ៏ចម្បងមួយ សម្រាប់អង្គការមនុស្សធម៌ផ្សេងៗ ព្រោះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា យើងអាចកសាងទំនាក់ទំនង ជាផ្លូវការជាមួយរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីជាគុណប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន ដែលយើងមានអាណត្ដិ ដើម្បីចូលរួមជួយពួកគាត់”។ សន្និសីទការទូត ស្ដីពីការអនុម័តពិធីសារបន្ថែមទីបី បន្ថែមទៅលើ អនុសញ្ញាហ្សឺណែវ ១២ សីហា ១៩៤៩។ គ្រីស្ដាល់ក្រហម ជាបដិរូបបន្ថែមសម្រាប់ ប្រើជាមួយនឹងកាកបាទក្រហម និង អឌ្ឍចន្ទក្រហម។
|
នៅថ្ងៃទី ៥ ធ្នូ ២០០៥ |
សន្និសីទការទូត ស្ដីពីការអនុម័តពិធីសារបន្ថែមទីបី បន្ថែមទៅលើ អនុសញ្ញាហ្សឺណែវ ១២ សីហា ១៩៤៩។ គ្រីស្ដាល់ក្រហម ជាបដិរូបបន្ថែមសម្រាប់ ប្រើជាមួយនឹងកាកបាទក្រហម និង អឌ្ឍចន្ទក្រហម។ |
ប្រវត្ដិនៃបដិរូបកាកបាទក្រហម និង អឌ្ឍចន្ទក្រហមអន្ដរជាតិ
|
១៨២៨
|
៨ ឧសភា ៖ លោក ហង់រី ឌុយណង់ កើតនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស។
|
|
១៨៥៩
|
២៤ មិថុនា ៖ លោក ហង់រី ឌុយណង់ បានបង្ហាញមុខ និងផ្ដល់ជំនួយសង្គ្រោះដល់អ្នករង របួស នៅសមរភូមិសុលហ្វេរីណូ។ |
| ១៨៦១-១៨៦៥ | សង្គ្រាមស៊ីវិល លោកស្រី ក្លារ៉ា បាតុន បានចាប់ផ្ដើមចាប់អារម្មណ៍ចំពោះការងារផ្នែក សុខុមាលភាព សម្រាប់អ្នកទោស និងអ្នករបួស។ |
|
១៨៦២
|
លោក ហង់រី ឌុយណង់ បានបោះពុម្ពផ្សាយនូវសៀវភៅ “អនុស្សាវរីយ៍សុលហ្វេរីណូ”។ នៅក្នុងសៀវភៅនោះ លោកបានដាក់បញ្ចូលនូវគោលការណ៍ជួយសង្គ្រោះអ្នករបួសនៅ ពេលសង្គ្រាម។ |
|
១៨៦៣
|
១៧ កុម្ភៈ - កិច្ចប្រជុំក្រុមគណៈកម្មាធិការប្រាំរូបជាលើកដំបូង នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ដើម្បីបង្កើតឱ្យមានការគាំទ្រគោលគំនិតរបស់លោក ហង់រី ឌុយណង់។ |
|
១៨៦៤
|
អនុសញ្ញាស្ដីពីការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវលក្ខខណ្ឌនៃកងទ័ពរបួសនៅសមរភូមិដែនគោក អនុសញ្ញាហ្សឺណែវ បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ សីហា ១៨៦៤ ៖ ការទទួលយកនូវទង់ និង កាកបាទក្រហមលើផ្ទៃពណ៌ស ទីមួយប្រើសម្រាប់មន្ទីរពេទ្យនានា រថយន្ដសង្គ្រោះ និងការ ជម្លៀសមនុស្ស ទីពីរប្រើសម្រាប់បុគ្គលអព្យាក្រឹត។ |
|
១៩១០
|
៣០ តុលា ៖ លោក ហង់រី ឌុយណង់ ទទួលមរណៈភាព នៅប្រទេសស្វីស ក្នុងជន្មាយុ ៨២ ឆ្នាំ។ |
|
១៩១៩
|
៥ ឧសភា ជាថ្ងៃបង្កើត សហព័ន្ធអន្ដរជាតិ នៃសមាគមកាកបាទក្រហម និង អឌ្ឍចន្ទក្រហម។ |
|
១៩២៩
|
អនុសញ្ញាស្ដីពីការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវលក្ខខណ្ឌនៃកងទ័ពរបួស និងជំងឺ នៅសមរភូមិ ដែនទឹក អនុសញ្ញាហ្សឺណែវ បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៧ កក្កដា ១៩២៩ ៖ ការពារបដិរូប កាកបាទក្រហមលើផ្ទៃស ដែលបង្កើតឡើងដោយការត្រឡប់ពីទង់ជាតិស្វីស និងការចាត់ ចែងឱ្យប្រើ អឌ្ឍចន្ទក្រហម ឬ តោ និងព្រះអាទិត្យក្រហម លើផ្ទៃពណ៌ស។ |
|
១៩៤៩
|
អនុសញ្ញា (១) សម្រាប់ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវលក្ខខណ្ឌស្ដីពីកងទ័ពរបួស និងជំងឺ នៅ សមរភូមិដែនគោក អនុសញ្ញាហ្សឺណែវ ១២ សីហា ១៩៤៩ ៖ ស្ដីពីការការពារ កាកបាទ ក្រហម អឌ្ឍចន្ទក្រហម និង តោ និងព្រះអាទិត្យក្រហម។ |
|
១៩៧៧
|
សន្និសីទការទូត នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ បានទទួលយល់ព្រមប្រើប្រាស់នូវពិធីសារបន្ថែមពីរ ទៀត សម្រាប់ការពារជនស៊ីវិល និងជនរងគ្រោះនៅពេលមានសង្គ្រាម និងចូលរួមក្នុង ជម្លោះផ្ទៃក្នុង។ |
|
១៩៨០
|
សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ បានប្រកាសយក អឌ្ឍចន្ទក្រហម ជាសញ្ញាសម្រាប់សម្គាល់ ជំនួស តោ និងព្រះអាទិត្យក្រហម។ |
|
១៩៩០-១៩៩១
|
សង្គ្រាមនៅឈូងសមុទ្រ សកម្មភាពរបស់ចលនា រួមមានការផ្ដល់អំណោយដល់ជនភៀស ខ្លួន ការការពារជនស៊ីវិល ជំនួយថ្នាំសង្កូវ ការផ្លាស់ប្ដូរជនឈ្លើយសឹក ការចែកចាយទឹក និងស្បៀងអាហារ។ |
|
២០០៥
|
សេចក្ដីថ្លែងការជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី ៥ ធ្នូ ៖ សន្និសីទការទូត ស្ដីពីការទទួលយល់ព្រមដាក់ ឱ្យប្រើនូវពិធីសារបន្ថែមទីបី បន្ថែមទៅលើអនុសញ្ញាហ្សឺណែវ ១២ សីហា ១៩៤៩។ គ្រីស្ដាល់ក្រហម ជាបដិរូបបន្ថែមសម្រាប់ប្រើជាមួយនឹងកាកបាទក្រហម និង អឌ្ឍចន្ទ ក្រហម។ |
ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព ថៃ្ងទី ១៣ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០១០